Erişilebilirlik ve RTL etiketli ücretsiz temalar ve Türkçe durumları

Verimizdeki 245 ücretsiz temanın 19’u WordPress.org’da accessibility-ready etiketi taşıyor ve bunların 12’si varsayılan Twenty temaları. Varsayılan temalar dışında kalan 7 temadan yalnızca biri, Storefront, tam Türkçe. rtl-language-support etiketi ise çok daha yaygın, 245 temanın 146’sında var. İki etiket de tema dizinindeki filtrelerde görünür, ama ikisi de farklı şeyler vaat eder ve hiçbiri Türkçe kullanım hakkında bilgi vermez. Aşağıda etiketlerin resmî tanımını ve verimizdeki karşılığını bir arada veriyoruz.

accessibility-ready etiketi ne anlama gelir

WordPress.org tema inceleme el kitabına göre bu etiket isteğe bağlıdır. Tema geliştiricisi, tema ilk incelemeye girerken ya da yayındaki bir tema için ayrıca başvurarak erişilebilirlik incelemesi ister. İncelemeyi erişilebilirlik ekibinden biri yapar. El kitabı geliştiricilerin bu etiketi onay almadan yayındaki bir temaya eklememesini ister ve etiketli temaların güncellemelerinin yeniden incelemeyi tetikleyebileceğini belirtir.

En kritik nokta adın kendisidir. El kitabı “ready” (hazır) kelimesinin temanın WCAG AA düzeyindeki yönergeleri karşıladığı anlamına gelmediğini açıkça yazar. Etiket, temanın inceleme ekibinin belirlediği asgari standartlara ulaştığını gösterir. El kitabı bunun gerekçesini de verir: WCAG içeriğin erişilebilirliğini ölçer ve bir temaya doğrudan uygulanamaz. Bu yüzden etiketli bir tema kullanmak sitenizi WCAG uyumlu yapmaz; sitenin erişilebilirliği büyük ölçüde sizin eklediğiniz içeriğe, renk seçimlerinize ve kurduğunuz eklentilere bağlıdır.

Gereksinim listesi

El kitabının “Accessibility-Ready Theme Requirements” sayfası etiket için 18 madde sayar. Kendi gruplamamızla özetliyoruz:

• Gezinme ve yapı. Tekrarlanan içeriği atlayıp ana içeriğe geçme yolu (atlama bağlantısı), anlamlı bölge işaretleri (landmark), tüm işlevlerin klavyeyle kullanılabilmesi, anlamlı başlık hiyerarşisi.
• Kontroller ve formlar. Etkileşimli öğelerin erişilebilir adı, rolü ve durumu olması; her form alanının bir etiketle ilişkilendirilmesi; yalnızca ekran okuyuculara yönelik metin desteği.
• Bağlantılar. Metin içindeki bağlantıların altı çizili olması, belirsiz bağlantı metinlerinden kaçınılması, yeni pencerede açılan bağlantılar için önceden uyarı.
• Görsel ve medya. Metin ve kontroller için renk kontrastı gereksinimleri, görseller için alternatif metin, ses, video ve animasyonların erişilebilir olması, yeniden akış, büyütme ve metin aralığı değişikliklerinin desteklenmesi.
• Davranış. Beklenmedik bağlam değişikliği olmaması, üzerine gelince ya da odaklanınca beliren içeriğin erişilebilir olması.
• Belge ve bağımlılıklar. Bir erişilebilirlik beyanı yayımlanması, erişilebilir olmayan eklentilerin önerilmemesi ya da zorunlu tutulmaması.

Sayılar ve eşikler (örneğin kontrast oranları) bu sayfada değil, sayfanın bağlantı verdiği ayrı yönerge sayfalarında yer alır.

Türkçe çeviriyle ilişkisi

Atlama bağlantısındaki “Skip to content” ya da yalnızca ekran okuyuculara gösterilen “Search”, “Menu” gibi metinler temanın çevrilebilir dizeleridir. Tema Türkçeye çevrilmemişse bu metinler Türkçe bir sayfada İngilizce kalır. Teknik gereksinim karşılanmış olsa da Türkçe konuşan bir ekran okuyucu kullanıcısı için yapı kısmen yabancı dilde kalır. Bu nedenle erişilebilirlik etiketine bakarken temanın Türkçe çeviri oranına da bakmak gerekir.

Verimizdeki erişilebilirlik etiketli temalar

Etiketi taşıyan 12 varsayılan tema Twenty Thirteen’den Twenty Twenty-Five’a kadar olan temalardır; hepsi %100 Türkçe ve ayrıntıları varsayılan temalar sayfasında. Daha eski Twenty Ten, Twenty Eleven ve Twenty Twelve bu etiketi taşımıyor. Varsayılan temalar dışında kalan 7 tema şunlar:

Kurulum sayıları WordPress.org’un yuvarlanmış “etkin kurulum” değerleridir, Türkçe oranları translate.wordpress.org’dan 18 Ekim 2026’da alındı. Tablonun gösterdiği şu: erişilebilirlik incelemesinden geçmiş ücretsiz temalarda Türkçe çeviri genellikle yarım. Reykjavik 540 dizenin 118’ini, Modern 343 dizenin 325’ini Türkçe bekliyor. BlankSlate ise yalnızca 33 dizeye sahip bir başlangıç teması; oranı düşük olsa da eksik dize sayısı az. Az dizeli temaların neden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini az dizeli temalar yazısında anlattık. Bu temalardaki eksik dizeleri gönüllü olarak tamamlamak mümkün; yolu tema çevirisine katkı yazısında.

RTL desteği nedir

RTL (right-to-left), Arapça ve İbranice gibi sağdan sola yazılan dilleri ifade eder. WordPress’te bir dilin yönü o dilin çeviri dosyası tarafından belirlenir: WP_Locale sınıfı varsayılan olarak ltr (soldan sağa) kabul eder ve çeviride “text direction” bağlamındaki ltr dizesi rtl olarak çevrilmişse yönü sağdan sola yapar. is_rtl() fonksiyonu bu değeri okur. Yön sağdan solaysa language_attributes() sayfanın <html> etiketine dir="rtl" ekler.

Tarayıcı metni bu öznitelikle sağdan sola dizer, ama menülerin, kenar çubuğunun, ok simgelerinin ve boşlukların aynalanması temanın CSS’ine kalmıştır. WordPress’in get_locale_stylesheet_uri() fonksiyonu tema klasöründe önce dil kodu adını taşıyan bir CSS dosyasını, yoksa yön adını taşıyan rtl.css dosyasını arar. Tema inceleme el kitabı rtl-language-support etiketini tek cümleyle tanımlar: RTL kipinde görsel sorun olmaması. İnceleme ekibi bunu RTL Tester eklentisiyle test eder.

Türkçe site için önemi

Türkçe soldan sağa yazılır, dolayısıyla yalnızca Türkçe yayın yapan bir sitede rtl-language-support etiketinin pratik bir etkisi yoktur. Etiket olmayan bir tema Türkçe sitede aynı şekilde çalışır.

Durum, aynı sitede Türkçe ile birlikte Arapça sürüm yayımlıyorsanız değişir. Çok dilli bir eklentiyle Arapça sayfa açıldığında WordPress’in dili Arapça olur, is_rtl() doğru döner ve dir="rtl" eklenir. Tema RTL için hazırlanmamışsa metin sağdan sola akarken menü, logo ve kenar çubuğu soldan sağa düzende kalabilir. Türkçe ve Arapça içerik sunan bir site için tema seçerken iki ayrı kontrol gerekir: Türkçe çeviri oranı ve RTL etiketi. Arapça çeviri durumu translate.wordpress.org’da ayrı bir proje satırıdır; bizim verimiz yalnızca Türkçeyi kapsar.

Verimizde RTL etiketi ve Türkçe çeviri

245 temanın 146’sı rtl-language-support etiketi taşıyor; 15 varsayılan temanın hepsi bunlara dahil. Etiketli ve etiketsiz temaların Türkçe seviyelerine göre dağılımı:

%90’ın üzerinde çevrilmiş 35 temanın 32’si RTL etiketli. Bu, RTL desteğinin Türkçeyi iyileştirdiği anlamına gelmez; iki etiket de geliştiricinin temayı farklı dillerde kullanılmaya göre hazırladığına işaret eden sinyallerdir ve verimizde birlikte görünme eğilimindeler. Varsayılan temalar dışında hem RTL etiketli hem %90 üzeri Türkçe olan ve ayrı sayfası bulunan 16 tema var: Storefront, Ashe, Rife Free, Bravada, Weaver Xtreme, News Magazine X, Bard, Occasio, Maxwell, Jaxon, Enwoo, Dynamico, Harrison, Head Blog, Gridbox ve Awaken. Tümü tam Türkçe temalar listesinde de yer alıyor.

Her iki etiketi birlikte taşıyan tema sayısı 17: 12 varsayılan tema ile Storefront, Author, Modern, Reykjavik ve Period. BlankSlate ve Simple Life erişilebilirlik etiketli olduğu hâlde RTL etiketi taşımıyor.

Etiketleri doğru okumak

• Etiketler WordPress.org’un inceleme sürecinden gelir, ama inceleme belirli bir sürüm üzerinde yapılır. Erişilebilirlik etiketi için el kitabı güncellemelerin yeniden incelemeyi tetikleyebileceğini söyler; RTL etiketi için böyle bir ifade yoktur.
• accessibility-ready asgari bir tema standardıdır, WCAG uyumluluk belgesi değildir. Yasal bir erişilebilirlik yükümlülüğünüz varsa bu etiket tek başına bunu karşılamaz.
• rtl-language-support Türkçe bir site için seçim ölçütü değildir; yalnızca sağdan sola bir dil de yayımlayacaksanız anlam kazanır.
• Hiçbir etiket Türkçe çeviri oranını göstermez. Oranı her temanın kendi sayfasında ayrıca kontrol etmek gerekir.